Proje Bazlı Teşvik Sisteminde Yeni Dönem: 11572 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar
9 Ağustos 2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 11572 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Yatırımlara Proje Bazlı Devlet Yardımı Verilmesine İlişkin Karar’da (2016/9495 sayılı BKK) çok kritik değişiklikler yapılmıştır.
Aşağıda, yapılan değişikliklerin genel amacı ve gerekçeleri ile değişen maddelerin detaylı ve karşılaştırmalı analizi bilgilerinize sunulmuştur. Bu Kararda veya ilgili Destek Kararında yer almayan hususlar, Destek Kararının yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte olan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve/veya ilgili diğer mevzuat hükümleri dikkate alınarak sonuçlandırılır.
I. Proje Bazlı Teşvik Değişiklikleri 2026 DEĞİŞİKLİKLERİN GENEL AMACI VE GEREKÇELERİ
Proje Bazlı Teşvik Değişiklikleri 2026 yılında Yapılan düzenlemelerin temel amaçları ve arkasındaki hukuki/ekonomik gerekçeler şu başlıklar altında özetlenebilir:
Başvuru Kalitesini Artırmak:
Proje bazlı teşviklerde fizibilite raporlarının bağımsız danışmanlık firmaları yerine Kalkınma ve Yatırım Bankaları tarafından ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile imzalanacak protokol çerçevesinde hazırlanması zorunlu kılınmıştır. Sistemin amacı milyarlarca liralık mega projelerin teknik, finansal ve ekonomik yapılabilirliğini bankacılık disipliniyle analiz etmek ve kaynak tahsis etkinliğini artırmaktır.
Yatırım Sonrası İzleme ve Hesap Verebilirliği Sağlamak (Etki Analizi):
Yatırım tamamlama vizesi alındıktan sonra 5 yıl boyunca yararlanılan destek miktarlarını da içeren yıllık faaliyet raporu verme zorunluluğu getirilmiştir. Bu düzenlemenin 26/11/2016 tarihine kadar geriye dönük işletilmesi, geçmişten bugüne proje bazlı destek alan tüm yatırımların etki değerlendirmesinin yapılmasını amaçlamaktadır.
Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) İçin Kapsamı Genişletmek:
5 milyar TL üzerindeki komple yeni yatırımlarda Bakanlığın özel hukuk sözleşmesi imzalama yetkisi, yabancı yatırımcıların %100 payına sahip olduğu Türkiye’deki iştiraklerini de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Sistemin hedefi uluslararası sermayenin yerel şirket yapıları üzerinden Türkiye’ye girişini hukuki güvence altına almaktır.
Terminoloji ve Mevzuat Uyumlaştırması:
Anayasa değişikliği sonrasında mevzuatta yer alan "Bakanlar Kurulu Kararı" ifadeleri "Cumhurbaşkanı Kararı" olarak güncellenmiş; "Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı" ifadesi "Teknoloji Hamlesi Programı" şeklinde sadeleştirilmiş ve ilgili bakanlık unvanları (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) güncel halleriyle mevzuata işlenmiştir.
Yatırımların Başlama ve Tamamlanma Süreçlerinde Esneklik:
Projelerin başlama safhasında öngörülemeyen gecikmeler için maktu "1 yıl ek süre" kısıtlaması kaldırılmış; Cumhurbaşkanı’na proje bazında ihtiyaca göre esnek ek süre verebilme yetkisi tanınmıştır.
II. DEĞİŞEN HÜKÜMLERİN DETAYLI VE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
1. Tanımlar ve Terminoloji (Madde 1 / Karar m. 2)
Yatırım Teşvik Belgesi Tanımı: "Bakanlar Kurulu Kararı" ibaresi yerine "Cumhurbaşkanı Kararı" ibaresi getirilmiştir.
Program Adı Değişikliği: "Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı" ve komite isimleri "Teknoloji Hamlesi Programı" ve "Teknoloji Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi" olarak güncellenmiştir.
Yeni Tanım (Kalkınma ve Yatırım Bankası): 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde Türkiye'de faaliyet gösteren kalkınma ve yatırım bankaları tanım olarak mevzuata eklenmiştir.
2. Müracaat Süreci ve Kalkınma/Yatırım Bankalarının Rolü (Madde 2 ve 8 / Karar m. 4 ve EK-1)
Eski Durum: Yatırımcılar, E-TUYS üzerinden bağımsız danışmanlık kuruluşları veya kalkınma/yatırım bankalarınca hazırlanan Ek-1 formatındaki fizibiliteyi yüklüyordu. Bakanlık sadece davet veya duyuru yapıyordu.
Yeni Durum:
Bakanlık, duyurularını resmî web sitesi veya dijital platformlardaki resmî hesapları üzerinden de yapabilecektir.
Müracaat için fizibilite raporunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü ile protokol imzalayan bir Kalkınma ve Yatırım Bankasınca yeni EK-1 formatına uygun olarak hazırlanması zorunlu hale getirilmiştir.
EK-1 Fizibilite Formatı Yenilendi: Yeni format; Firma/Grup Şirketleri Künyesi, Teknik Değerlendirme (Ürün, Teknoloji, Kapasite), Ekonomik Değerlendirme (Dış Ticaret/Cari Açık Etkisi), Mali Değerlendirme ve Genel Değerlendirme başlıklarıyla çok daha detaylı ve bankacılık analiz standartlarına uygun hale getirilmiştir.
Teknoloji Hamlesi İstisnası: Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki başvurular bu genel banka fizibilitesi sürecinden muaf tutulmuş, kendi özel mevzuatına tabi kılınmıştır.
3. Asgari Yatırım Tutarları ve Onay Mekanizması (Madde 3 / Karar m. 5)
Sermaye Eşikleri: Teknoloji Hamlesi yatırımları için asgari sabit yatırım tutarı 100 Milyon TL, diğer proje bazlı yatırımlar için 2 Milyar TL (sabit yatırım veya Ar-Ge) olarak korunmuş, metin yeni terminolojiye uyarlanmıştır.
Komite Yetkisi (Yürürlükten Kaldırılan 7. Fıkra): Teknoloji Hamlesi Komitesinin projeleri doğrudan 2012/3305 sayılı Karar kapsamında "Stratejik Yatırım" olarak yönlendirme yetkisine ilişkin fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. Projeler doğrudan Proje Bazlı Destek mekanizması üzerinden yürütülecektir.
4. Yatırım Sonrası İzleme: 5 Yıllık Faaliyet Raporu Zorunluluğu (Madde 4 / Karar m. 10)
Eski Durum: Tamamlama vizesi sonrası yıllık faaliyet raporu verme yükümlülüğü bulunmuyordu.
Yeni Durum: Yatırımcı, tamamlama vizesini müteakiben 5 yıl boyunca yılda bir defa, yararlandığı devlet destek miktarlarını da içeren Faaliyet Raporunu Bakanlığa sunmakla yükümlü kılınmıştır.
Önemli Not: Sadece bu madde 26/11/2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Diğer tüm hükümler 09.08.2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
5. Yatırıma Başlama Şartı ve İlave Süreler (Madde 5 / Karar m. 11/4)
Eski Durum: Destek Kararı tarihinden itibaren 3 yıl içinde asgari 200 Milyon TL veya yatırım tutarının %10'u kadar harcama yapılması gerekiyordu. Başlayamayan yatırımlar için Cumhurbaşkanınca en fazla 1 yıl ek süre verilebiliyordu.
Yeni Durum: 3 yıllık süre ve harcama eşiği (%10 veya 200 Milyon TL) korunmuştur. Ancak yatırıma süresinde başlayamayanlar için Cumhurbaşkanınca ilgili Destek Kararında belirlenecek süre kadar (esnek) ilave süre verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Süre sonunda harcama tevsik edilemezse Destek Kararı resen yürürlükten kaldırılacaktır.
6. Uygulama Esasları, Enerji ve Sigorta Primi Desteği (Madde 6 / Karar m. 12)
Kısmen İşletmeye Geçiş ve Desteğin Başlaması: Enerji desteği ve Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteğine, yatırımcının talebi üzerine kısmen işletmeye geçişin en az 2 eksperce tespiti ve YMM raporu ile yatırım tamamlama vizesinden önce de başlanabileceği netleştirilmiştir.
Enerji Desteği Kısıtları: Tamamlama vizesinden önce kullanılabilecek toplam enerji desteği, karardaki azami tutarın %50'sini geçemeyecektir. Faturadaki gecikme faizi, ceza, nakliye, iletim, dağıtım, vergi gibi yan giderler destek ödemesine dahil edilmeyecektir.
Kurum Adı Güncellemesi: Yatırım yeri tahsisinde yetkili bakanlık adı "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı" olarak düzeltilmiştir.
Diğer Kurum Destekleri ile Bütünlük: TÜBİTAK, KOSGEB veya öz kaynaklarla yapılan Ar-Ge/yatırım harcamalarının teşvik belgesi bütünlüğü içinde değerlendirilmesine imkan tanınmıştır.
7. Mega Yatırımlarda Özel Sözleşme Yetkisi (Madde 7 / Karar Ek Madde 1)
Eski Durum: Asgari 5 Milyar TL tutarındaki komple yeni yatırımlarda sadece Doğrudan Yabancı Yatırımcılar (yabancı ana şirketler) ile özel hukuk sözleşmesi yapılabiliyordu.
Yeni Durum: Bakanlık; 4875 sayılı Kanun kapsamındaki yabancı yatırımcıların yanı sıra, paylarının %100'ü bu yabancı yatırımcılara ait olan Türkiye'deki iştirakleri ile de özel hukuka tabi "Yatırım Proje Sözleşmesi" imzalamaya yetkili kılınmıştır. Diğer kamu kurumlarının bu sözleşme kapsamındaki işlemleri öncelikli yürütmesi esası korunmuştur.
Yatırım Projelerinizi Yeni Mevzuata Tam Uyumlu Şekilde Hayata Geçirin
11572 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Proje Bazlı Teşvik Mevzuatında yapılan bu kritik değişiklikler; bankacılık standartlarında fizibilite süreçleri, 5 yıllık geriye dönük izleme mekanizmaları ve yenilenen başvuru kriterleriyle teşvik süreçlerini baştan tanımlıyor. Projenizin teknik, finansal ve hukuki altyapısını bu yeni döneme eksiksiz hazırlamak, muafiyet ve desteklerden maksimum düzeyde yararlanabilmeniz için hayati önem taşımaktadır.
Lore Danışmanlık olarak, 2011 yılından bu yana Ankara merkezli uzman kadromuzla yatırım teşvik belgesi ve devlet yardımları süreçlerinizde uçtan uca stratejik rehberlik sunuyoruz.
Projenizin yeni mevzuata ve Kalkınma/Yatırım Bankası fizibilite kriterlerine uygunluğunu analiz etmek,
5 yıllık faaliyet raporlama ve etki analizi süreçlerinizi eksiksiz yönetmek,
Mega yatırımlarınız ve DYY süreçleriniz için en doğru teşvik stratejisini kurgulamak üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yorumlar